academia.sh: teori ile sahadan gelen problem aynı derste durabilir mi?

Video kurs platformlarının aksine birincil ortam yazı: okunabilir, aranabilir, alıntılanabilir, tarayıcıda kalıcı. academia.sh bilgiyi bir ders kitabı gibi sunuyor — alan, müfredat, kurs, ünite, ders — ve tamamı ücretsiz. İlk içerik bilgisayar bilimleri, ama model baştan çok disiplinli: matematik ya da dil bilim eklemek şema değişikliği değil, ders yazmak.

Asıl mesele burada değil. Asıl mesele şu: bir ders yalnız teoriyi taşırsa ders notu olur, yalnız sahadan gelen problemi taşırsa blog yazısı. İkisini aynı akışta tutmak — tanımın hemen ardından o tanımın sahada nerede kırıldığını yazmak — neye mal olur?

Teori ile problemi tek derste tutmak

Sahadan gelen problem ayrı bir “alıştırma” varlığı değil; dersin kendi metninde, teorinin devamı olarak duruyor. Problemler uydurulmuş örnekler de değil: sektörde gerçekten karşılaşılmış olanlar. Bu tercih ders varlığını tek tutuyor.

Ayırsaydım iki ürün çıkardı — bir tarafta okunacak metin, diğer tarafta çözülecek alıştırma listesi — ve bölünme anında ilerleme, arama, ölçme de ikiye bölünürdü. Tek varlıkta kalmanın karşılığı iki yerde görülüyor:

İlerleme. Yüzde ders bazında tutuluyor, payda “yayınlanmış aktif dersler”. Bir dersin teorisini okuyup problemini atlamak diye bir durum yok; ikisi aynı ders. Ölçme de aynı ilkeyi izliyor: quiz teoriyi değil dersin bütününü soruyor.

Arama. Metin merkezli bir platformda arama süs değil omurga — video platformunda arayamadığın şey burada birincil erişim yolu. Postgres tam metin araması: ağırlıklar başlık A, giriş B, gövde C; sıralama ts_rank_cd, parçacık ts_headline. search_vector bir generated column değil, olamıyor da — ama gerekçe to_tsvector değil: iki argümanlı biçimi immutable. Sorun sözlüğün satırda text olarak durması; regconfig’e cast edilmesi gerekiyor ve o cast immutable sayılmıyor, Postgres de ifadeyi generated column’da kabul etmiyor. Vektörü bu yüzden bir trigger üretiyor.

Ücretsiz, kayıtsız, metin merkezli

Çıkan şey açık, ücretsiz ve yalnızca işini yapan bir eğitim platformu: ödeme duvarı yok, reklam yok, dikkati içerikten çeken bir katman yok. İçerikler de uygulamanın veritabanında doğmuyor — markdown olarak ayrı bir GitHub reposunda duruyor, platform oradan besleniyor. Bu ayrım ileriyi de belirliyor: müfredat, katkıya gerçekten açılabilecek tek biçimde, düz metin olarak tutuluyor. Bugün yazan tek kişiyim; yarın olmak zorunda değil.

Yığın sade: Laravel 13, Blade + Livewire, Tailwind, PostgreSQL 16, Redis; yönetim Filament’te. Markdown sunucuda render ediliyor (league/commonmark + tempest/highlight), çalışma zamanında Node yok.

Sertifika tarafında bir karar özellikle dişe dokunur: holder_name ve course_title düzenleme anında donduruluyor. Sonradan değişen bir isim basılmış belgeyi değiştirmiyor, bir ders işareti geri alınsa bile belge geçerli kalıyor — geri alma bir hata düzeltmesidir, kazanılmış belgeyi iptal etmez. Doğrulama sayfası herkese açık ama noindex, nofollow: bir kişinin adı arama sonuçlarında çıkmamalı.

Repository katmanı yok. Eloquent zaten o rolü üstleniyor; iş akışı barındıran her şey Action, durumsuz yetenekler Service. Kalite kapıları Pest + Pint + Larastan level 6.

Model gerçekten disiplin-bağımsız mı

Devam etmesinin sebebi kalan iş listesi değil. Bilginin herkese açık, ücretsiz ve erişilebilir olması gerektiğini düşünüyorum: öğrenmenin önündeki engel bilginin kendi zorluğu olmalı — ödeme ekranı, kayıt duvarı ya da bir şirketin kapatma kararı değil. Metin merkezli olması da, içeriğin ayrı bir repoda durması da bu vizyonun sonucu: okunabilir, kopyalanabilir, birileri devam ettirmek isterse devam ettirilebilir.

Asıl açık soru içerik tarafında ve teknik değil. Şema çok disiplinli, ama bu modelin şartı her dersin sahadan gelen problemi de taşıması. Bilgisayar bilimlerinde bunu yazabiliyorum çünkü o sahada yıllardır çalışıyorum. İkinci bir bilim dalı eklemek migration istemiyor — yazar istiyor. Modelin gerçekten disiplin-bağımsız olup olmadığı ancak o yazar bulununca belli olacak.