archlint: mimari sınırları CI'da deterministik olarak zorlamak

Mimari kararların neden çürüdüğünü ayrı yazdım: bir ADR “domain altyapıyı import etmesin” der, iki yıl sonra bir bakarsın yüzlerce yerde import etmiş — çünkü kuralı izleyen hiçbir şey yoktu. Bu yazı o sorunun araç tarafı: küçük, bağımsız bir Go CLI — archlint.

architecture.json: kuralı koda yaz

Katmanları ve aralarındaki izinli bağımlılıkları tek bir dosyada beyan ediyorsun:

{
  "module": "github.com/acme/app",
  "layers": {
    "domain": ["internal/domain"],
    "db":     ["internal/db"],
    "http":   ["internal/http"]
  },
  "rules": {
    "domain": [],
    "db":     ["domain"],
    "http":   ["domain", "db"]
  }
}

domain içeride hiçbir şey import edemez, db yalnızca domain’i, http ikisini de. Başka her iç kenar bir ihlal. Aynı-katman import’u her zaman serbest; [] “hiçbir katmanı import edemez” demek.

Nasıl çalışıyor

archlint check, her .go dosyasının import’larını stdlib’in go/parser’ıyla çıkarıyor — regex tahmini değil, derlemeye gerek yok, kesin. Her dosyayı ve her import’u (modül yolunu sıyırıp) bir katmana çözüyor; kuralı çiğneyen kenarı dosya:satır ile raporluyor:

$ archlint check examples/sample
Scanned examples/sample against examples/sample/architecture.json — 2 layer(s).

1 boundary violation(s):
  internal/domain/bad.go:6  domain → db is not allowed  (import "github.com/acme/app/internal/db")

İhlal varsa exit 1 → CI kırmızı. Çiğneyen import main’e ulaşmadan yakalanıyor; iki yıl sonra bir arkeoloji seansında değil.

Tasarım kararları

• Deterministik, modelsiz. Bütün amaç CI’da kapı kurabileceğin bir guardrail: aynı diff, aynı verdict, döngüde model yok. Bir LLM’e “mimariyi gözden geçir” demekten farkı bu.
• Sıfır bağımlılık (Go stdlib). Config şimdilik JSON — YAML bir bağımlılık ekliyor, o yüzden follow-up.
• Önce Go. go/parser Go import’larını kusursuz veriyor; keskin bir MVP tek dilde iyi yapılır. TypeScript ve Python, kendi parser’larıyla sıradaki adım.

CI’da

- run: go install github.com/muhammetsafak/archlint/cmd/archlint@latest
- run: archlint check

Ya da paketlenmiş GitHub Action ile:

- uses: muhammetsafak/archlint@v0.1.0

Sınırlar — dürüst liste

• Go, şimdilik. Import’lar go/parser ile okunuyor (kesin); TS/Python kendi parser’larıyla sıradaki adım.
• Import sınırları, şimdilik. Katmanlar arası bağımlılık grafiğini yönetir. “Senkron olması gereken yerde async çağrı” ya da domain sınırını aşan doğrudan bir DB sorgusu, runtime trace’leri ilişkilendirmeyi gerektirir — sonraki faz.
• JSON config (YAML follow-up). Deterministik tasarım kasıtlı: gate’lenebilir olsun diye.

Denemek için

• github.com/muhammetsafak/archlint

architecture.json’unu yaz, archlint check çalıştır — ya da archlint check examples/sample ile kasıtlı bir ihlalin yakalandığını gör. Hangi sınırı bir sonraki sürümde (TS? Python?) görmek istediğini yazarsan, sıraya koyarım.