Laravel'de çok dilli (i18n) uygulama

Bir projeye sonradan birden fazla dil desteği eklemek, baştan tasarlanmış olana kıyasla çok daha zahmetli. Bunu bir önceki projede yaşadım: Türkçe yazılmış metinler doğrudan Blade şablonlarının içindeydi; ikinci dil eklemek istediğimizde her görünüm dosyasını taramak zorunda kaldık. Bu deneyimden sonra yeni projelerde i18n (uluslararasılaştırma) desteğini baştan ekliyorum.

Laravel’de dil sistemi nasıl çalışır?

Laravel, dil dosyalarını resources/lang dizininde saklar. Her dil için ayrı bir alt klasör açılır: resources/lang/tr, resources/lang/en gibi. Bu klasörlerin içinde PHP dosyaları yer alır; her dosya bir anahtar/değer dizisi döndürür:

resources/lang/
├── tr/
│   ├── auth.php
│   ├── validation.php
│   └── messages.php
└── en/
    ├── auth.php
    ├── validation.php
    └── messages.php

messages.php içeriği şöyle görünebilir:

<?php

return [
    'welcome'    => 'Hoş geldiniz',
    'logout'     => 'Çıkış Yap',
    'save'       => 'Kaydet',
    'not_found'  => ':name adında bir kayıt bulunamadı.',
];

İngilizce karşılığı resources/lang/en/messages.php:

<?php

return [
    'welcome'    => 'Welcome',
    'logout'     => 'Log Out',
    'save'       => 'Save',
    'not_found'  => 'No record found with the name :name.',
];

Blade şablonlarında kullanmak

Görünüm dosyalarında __() yardımcı fonksiyonu ya da @lang direktifini kullanıyorsunuz:

<h1>{{ __('messages.welcome') }}</h1>
<button>{{ __('messages.save') }}</button>

Ya da parametre geçirirken:

<p>{{ __('messages.not_found', ['name' => $username]) }}</p>

Laravel :name gibi yer tutucuları otomatik olarak değiştiriyor.

Uygulama dilini ayarlamak

Aktif dil App::setLocale() ile belirleniyor. Bunu bir middleware içinde yapmak temiz bir yol:

<?php

namespace App\Http\Middleware;

use Closure;
use Illuminate\Support\Facades\App;

class SetLocale
{
    public function handle($request, Closure $next)
    {
        $locale = $request->user()
            ? $request->user()->locale
            : session('locale', config('app.locale'));

        App::setLocale($locale);

        return $next($request);
    }
}

Bu middleware app/Http/Kernel.php’ye eklendikten sonra her istekte dil otomatik olarak ayarlanıyor.

Dil geçişi

Kullanıcının dil tercihini değiştirmesine izin vermek için basit bir rota yeterli:

<?php

Route::get('/language/{locale}', function (string $locale) {
    if (!in_array($locale, ['tr', 'en'])) {
        abort(404);
    }

    session(['locale' => $locale]);

    return redirect()->back();
})->name('language.switch');

Görünümde:

<a href="{{ route('language.switch', 'tr') }}">Türkçe</a>
<a href="{{ route('language.switch', 'en') }}">English</a>

Giriş yapmış kullanıcılar için seçimi users tablosuna kaydetmek daha kalıcı bir çözüm; yalnızca session kullananlar için bu yeterli.

Burada küçük bir tuzak var: kullanıcı tarayıcı sekmesini kapatıp yeniden açtığında, oturum sona erdiyse dil varsayılana dönüyor. Giriş yapılmış hesaplarda tercih mutlaka veritabanına kaydedilmeli; session yalnızca oturumsuz ziyaretçiler için yeterli.

JSON dil dosyaları

Laravel 5.4 ile birlikte JSON formatında dil dosyası desteği geldi. Çok sayıda basit metin için anahtarı doğrudan cümle olarak kullanmayı tercih eden bu yaklaşım da var:

{
  "Welcome": "Hoş geldiniz",
  "Log Out": "Çıkış Yap"
}

Kullanımı biraz farklı:

__('Welcome') // 'tr' locale aktifse 'Hoş geldiniz' döndürür

Küçük projeler için bu yöntem pratik. Büyüyen projelerde key-based PHP dosyaları daha sürdürülebilir çünkü anahtarlar değişmeden metinler güncellenebiliyor.

Doğrulama mesajlarını çevirmek

Laravel’in dahili doğrulama mesajları da dil dosyalarında yer alıyor. resources/lang/tr/validation.php dosyasını Türkçe mesajlarla doldurduğunuzda form hataları otomatik olarak Türkçe görünüyor. Bu dosyaları elle yazmak yerine topluluk tarafından hazırlanmış Türkçe çeviri paketlerinden yararlanabilirsiniz; Composer aracılığıyla projeye eklenebilir hâlde mevcut.

Dikkat ettiğim bir nokta: projeye özel hata mesajları için bu genel dosyaya eklemek yerine FormRequest sınıflarının messages() metodunu kullanmak daha temiz. Genel doğrulama dil dosyası çok büyümeye başlarsa neyin kendi tanımladığınız mesaj olduğunu bulmak güçleşiyor.

Tarih ve sayı biçimlendirmesi

Çok dilli bir uygulamada dil dosyaları yeterli değil; tarih ve sayı biçimlendirmesi de yerelleştirilmeli. Carbon kütüphanesi locale desteğiyle birlikte geliyor:

<?php

Carbon::setLocale('tr');
echo $event->starts_at->diffForHumans(); // "3 saat önce" yerine yerel ifade

Sayı biçimlendirmesi için PHP’nin NumberFormatter sınıfı ya da basit bir yardımcı fonksiyon kullanılabilir.

Sonuç

Çok dilli destek baştan eklendiğinde ek yük küçük; metinleri doğrudan yazı olarak değil, dil dosyasındaki anahtar olarak yazmaya alışmak yeterli. Sonradan eklendiğinde ise bütün görünüm dosyalarını taramak gerekiyor. Projeye ileride ikinci dil eklenme ihtimali varsa — ve çoğu zaman var — bu alışkanlığı baştan edinmek zamanı eriyor.