# Veritabanı deadlock'larını önlemek için hangi kurallara dikkat etmeliyim?

> Kilitleri tek bir global sırada, artan PK gibi, alın; transaction'ı kısa ve dar tutun, hedefli `FOR UPDATE` kullanın, kalanı backoff ile retry edin.

- Soruldu: 2026-06-02
- Yanıtlandı: 2026-06-05
- Soran: Sinan
- Etiketler: dayaniklilik, veritabani, postgresql
- Kaynak: https://www.muhammetsafak.com.tr/sor-bakalim/veritabani-deadlock-tespiti-ve-onleme-kurallari/
- Dil: tr-TR
- Yazar: Muhammet Şafak

---
**Soru:** İki transaction eşzamanlı çalışıyor. A, Tablo1'deki X'i kilitledi ve Tablo2'deki Y'yi güncellemek istiyor; aynı anda B, Tablo2'deki Y'yi kilitledi ve Tablo1'deki X'i güncellemek istiyor. İkisi de sonsuza kadar birbirini bekliyor.

Uygulama kodunda DB işlemlerini tasarlarken deadlock riskini minimize etmek için hangi kurallara (kilit sıralaması, kısa transaction vb.) dikkat etmeliyim?


Kısa cevap: Yaşadığınız şey klasik bir **kilit-sıralama döngüsü**: A önce X'i sonra Y'yi, B önce Y'yi sonra X'i kilitliyor. Döngüyü kırarsanız deadlock'u kökünden çözersiniz.

Asıl mesele şu: deadlock şanssızlık değil, tutarsız kilit sırasının matematiksel sonucu. İki transaction kilitleri farklı sırayla isteyince, bir döngü oluşur ve ikisi de birbirini bekler.

1. **Kilitleri her zaman aynı global sırada alın.** Bu en önemli kural. Satırları her yerde aynı deterministik düzende kilitleyin — örneğin her zaman artan primary key sırasıyla. İki transaction da X'i Y'den önce kilitlerse, döngü asla oluşamaz; biri diğerini bekler ve biter.
2. **Transaction'ı kısa ve dar tutun.** Yavaş/harici işi (API çağrısı, dosya yazımı, kullanıcı beklemesi) transaction'ın **dışına** alın. Kilidi mümkün olduğunca geç alın, mümkün olduğunca kısa tutun. Transaction ne kadar uzun açık kalırsa, çakışma penceresi o kadar büyür.
3. **En az satıra dokunun, hedefli kilitleyin.** Geniş kilitler yerine sadece ihtiyacınız olan satıra `SELECT ... FOR UPDATE` uygulayın. Gereğinden fazla satır kilitlemek, çakışma yüzeyini büyütür.
4. **Mümkünse tek statement kullanın.** İşi mümkünse tek bir `UPDATE`/`INSERT ... ON CONFLICT` ile yapın; bu durumda kilit sıralamasını DB sizin için yönetir ve uygulama tarafında döngü kurma riskini ortadan kaldırırsınız.
5. **Yine de deadlock olacağını kabul edin, retry edin.** Tüm önlemlere rağmen ara sıra deadlock olur; DB bir transaction'ı "kurban" seçip abort eder. Bunu bir hata değil, beklenen bir durum olarak ele alın: işlemi idempotent yapın ve backoff ile yeniden deneyin.

**Sonuç:** Ben olsam tutarlı kilit sırası + kısa transaction + deadlock'ta retry üçlüsünü kurardım. Sık yapılan hata şu: izolasyon seviyesini yükselterek deadlock'u çözmeye çalışmak. Bu genelde işe yaramaz, tam tersine daha çok kilit ekler. Döngüyü kırın, izolasyonu zorlamayın.

## İlgili Yazılar

- [WAL arşivleme ve PITR ile felaketten saniyeler öncesine nasıl dönerim?](https://www.muhammetsafak.com.tr/sor-bakalim/veritabani-pitr-ve-wal-arsivleme-ile-felaket-oncesine-donmek/) — Sor Bakalım
- [PostgreSQL split-brain'i quorum ve mutabakat ile nasıl önlerim?](https://www.muhammetsafak.com.tr/sor-bakalim/postgresql-split-brain-quorum-ve-mutabakat-ile-onlemek/) — Sor Bakalım
- [Sadece 'pending' satırları taranan bir kuyruk tablosunda partial index kullanmalı mıyım?](https://www.muhammetsafak.com.tr/sor-bakalim/sadece-pending-satirlari-taranan-bir-kuyruk-tablosunda-partial-index-kullanmali-miyim/) — Sor Bakalım