Muhammet Şafak — Sor Bakalım — Soru & Cevap

Birbirine bağımlı birden fazla işi, ilk hata hepsini iptal edecek şekilde errgroup ile mi yürütmeliyim?

Fri, 04 Sep 2026 00:00:00 GMT

`errgroup.WithContext`'e geçip üstüne request-level bir timeout koyun ve ctx'i her HTTP/DB çağrısına geçirin; ihmal edilen ctx, iptali sessizce öldürür.

İşlediğim satırları aynı anda güncellerken chunk yerine chunkById mı kullanmalıyım?

Tue, 01 Sep 2026 00:00:00 GMT

Satır başına gerçek iş varsa `chunkById()` kullanıp cursor kolonuna dokunmayın; iş yalnız bir kolonu güncellemekse tek bir set-based `UPDATE`'e geçin.

readonly value object'lerimde "withX" tarzı kopyalama metotlarını nasıl temiz yazarım?

Fri, 28 Aug 2026 00:00:00 GMT

`readonly`'de withX yeni instance döndürür: taşınabilir yol `new self` + named arguments, PHP 8.5'te doğrulama basitse `clone($this, [...])`.

Senior'dan staff'a geçişte işin doğası nasıl değişiyor?

Tue, 25 Aug 2026 00:00:00 GMT

Org seviyesinde sahipsiz bir problemi üstlenip çözümü yazılı bir tech strategy'ye dökün, etkiyi commit'lerinizle değil ekiplerin çıktısıyla gösterin.

Correlation ID'yi HTTP isteğinden kuyruğa düşen job'lara kadar nasıl taşımalıyım?

Fri, 21 Aug 2026 00:00:00 GMT

ID'yi W3C `traceparent` olarak üretip SQS message attribute'unda taşıyın, her sınırda OTel propagator ile enjekte edin, logger'a `trace_id` verin.

Container'ı non-root çalıştırınca mount edilen storage dizinine yazamıyorum, izinleri nasıl çözerim?

Tue, 18 Aug 2026 00:00:00 GMT

Kullanıcıyı build-time `ARG UID` ile sabitleyin, `COPY --chown` kullanın, named volume'de entrypoint yalnız `storage` ve `bootstrap/cache`'i chown etsin.

OpenAPI şemasını önce mi yazmalıyım yoksa koddan mı üretmeliyim?

Fri, 14 Aug 2026 00:00:00 GMT

`openapi.yaml`'ı tek doğru kaynak yapıp contract-first gidin; drift'i bitiren şey yön değil, CI'da spec'i koda karşı doğrulayan yeşil contract testtir.

Sadece 'pending' satırları taranan bir kuyruk tablosunda partial index kullanmalı mıyım?

Tue, 11 Aug 2026 00:00:00 GMT

`WHERE status='pending'` partial index'ine `ORDER BY` kolonunu da katın, `FOR UPDATE SKIP LOCKED` ile eşleyin ve `'pending'`'i sorguya literal geçin.

İç içe geçmiş servis çağrılarında context iptalini doğru şekilde nasıl yayarım?

Fri, 07 Aug 2026 00:00:00 GMT

İptalin yayılması için `r.Context()`'i her downstream çağrıya geçirin, zincirde `context.Background()` bırakmayın, side-effect'e `WithoutCancel` verin.

Integer cent olarak sakladığım para alanları için custom cast mı yoksa accessor/mutator mı kullanmalıyım?

Tue, 04 Aug 2026 00:00:00 GMT

DB'de integer cent, modelde immutable `Money`: eşlemeyi tek bir `CastsAttributes` sınıfına toplayın, currency'yi aynı cast'ta ikinci kolon yapın.

Tip güvenli koleksiyonlar için PHPStan generics mi kullanmalıyım, yoksa her tür için ayrı sınıf mı yazmalıyım?

Fri, 31 Jul 2026 00:00:00 GMT

`list` docblock'ları ve CI'da katı PHPStan'ı varsayılan yapın; davranış gerekince tek generic `Collection`, güven sınırında concrete sınıf.

Orta seviyeden senior'a geçerken beklenen "daha geniş etki"yi nasıl gösteririm?

Tue, 28 Jul 2026 00:00:00 GMT

Terfiyi soyut bir hedef değil somut bir hamle yapın: kimsenin sahiplenmediği bulanık bir problemi bir çeyrek boyunca tanımından yayılmasına dek üstlenin.

Loglarımda WARN ile ERROR seviyelerini ne zaman kullanacağıma dair net bir kural nasıl belirlerim?

Fri, 24 Jul 2026 00:00:00 GMT

Bir satır gece 3'te birini uyandırmayı gerektiriyorsa ERROR, gerektirmiyorsa WARN yazın; hatayı sınırında bir kez loglayıp alert'i ERROR oranına bağlayın.

Container'daki healthcheck'i Dockerfile'a mı yazmalıyım yoksa Kubernetes probe'larına mı bırakmalıyım?

Tue, 21 Jul 2026 00:00:00 GMT

Readiness, liveness ve startup'ı Kubernetes probe'ları olarak tanımlayın; HEALTHCHECK'i yalnız imaj Compose'da da koşuyorsa tutup aynı endpoint'e bağlayın.

Public API'mde bir endpoint'i kullanımdan kaldırırken sunset sürecini nasıl yönetmeliyim?

Fri, 17 Jul 2026 00:00:00 GMT

Kullanımı partner bazında ölçün, her yanıta Sunset ve Deprecation başlığı koyun, tarihli sunset duyurup brownout yapın, kullanım sıfıra yaklaşınca kesin.

Sürekli güncellenen bir sessions tablosunda staging'de Index Scan alan sorgu production'da neden Seq Scan'e düşüyor, EXPLAIN ile nasıl teşhis ederim?

Tue, 14 Jul 2026 00:00:00 GMT

Production'da EXPLAIN (ANALYZE, BUFFERS) çekip tabloyu ANALYZE edin ve n_dead_tup'a bakın; sessions için autovacuum'u sıkılaştırıp partial index ekleyin.

Goroutine sızıntılarını uzun süre çalışan bir Go servisinde nasıl tespit edip önlerim?

Fri, 10 Jul 2026 00:00:00 GMT

NumGoroutine()'i dışa açıp zirvede pprof goroutine dökümü alın, binlerce kopyalı park etmiş stack'in spawn noktasını ctx.Done()'a uydurun, goleak ekleyin.

Eloquent'te N+1'i erken yakalamak için Model::preventLazyLoading'i yalnızca lokalde mi yoksa production'da da mı açmalıyım?

Tue, 07 Jul 2026 00:00:00 GMT

Lokal ve CI'da tam katı (throw) çalıştırın; production'da ayarı açık tutup ihlali handleLazyLoadingViolationUsing ile isteği çökertmeden log'layın.

PHP durum sabitlerimi backed enum'a taşımak kod tabanıma ne kazandırır, neyi zorlaştırır?

Fri, 03 Jul 2026 00:00:00 GMT

Aynı integer değerleriyle backed enum ekleyin, sınırlarda tryFrom() kullanın ve eski sabitleri deprecated alias tutup çağrıları kademeli taşıyın.

API sunucumu Cloudflare Tunnel arkasına alıp 443'ü internete kapatmalı mıyım?

Sat, 13 Jun 2026 00:00:00 GMT

Tünel sağlam bir desen ama tek yol bağımlılığıdır; mevcut Caddy kurulumunda kalıp origin'i Cloudflare IP'lerine kilitleyin ve origin pulls ekleyin.

Hata oranı artınca otomatik rollback yapan (self-healing) deploy altyapısını nasıl tasarlarım?

Sat, 13 Jun 2026 00:00:00 GMT

Yeni sürümü canary ağırlığında bir bake süresi boyunca 5xx ve latency eşiğine karşı ölçün; eşik aşılırsa son kararlı sürüme dönüp ekibi yalnızca uyarın.

Fintek API'si için Canary mi, Blue-Green deployment mı?

Fri, 12 Jun 2026 00:00:00 GMT

Rutin sürümlerde Canary'yi varsayılan yapın, instant rollback istediğiniz büyük cutover'lara Blue-Green'i saklayın; ikisi de geriye uyumlu şema şart koşar.

CI/CD'de OIDC ve IAM Role ile şifresiz (secretless) AWS erişimini nasıl kurarım?

Fri, 12 Jun 2026 00:00:00 GMT

GitHub Secrets'taki uzun ömürlü AWS anahtarlarını silip repo ve branch'e scope'lu bir IAM role'ü OIDC ile üstlenin; bulut dışı secret'ı runtime'da çekin.

CI/CD'de veritabanı göçlerini (migrations) güvenli nasıl çalıştırırım?

Fri, 12 Jun 2026 00:00:00 GMT

Kolonu nullable ekleyip backfill'i ayrı throttle'lı bir adıma alın, migration'ı deploy'dan ayrı bir aşamada koşturun, eskiyi sonraki release'te düşürün.

DeployerPHP zero-downtime deploy'da OPcache'ten gelen 500 hatalarını nasıl engellerim?

Fri, 12 Jun 2026 00:00:00 GMT

Symlink'i çevirdikten sonra PHP-FPM'i graceful reload edin (restart değil); Octane'deyseniz worker'lar için octane:reload şart, opcache_reset isteğe bağlı.

Docker imaj boyutunu multi-stage build ve distroless ile nasıl küçültürüm?

Fri, 12 Jun 2026 00:00:00 GMT

Build araçlarını builder aşamasında bırakın: final aşama Go için distroless ya da scratch, PHP için fpm-alpine olsun; container'ı non-root çalıştırın.

Gitflow'dan Trunk-Based'e geçerken feature flag mimarisini nasıl konumlandırırım?

Fri, 12 Jun 2026 00:00:00 GMT

Uzun ömürlü dalları kaldırıp değişiklikleri küçük parçalar hâlinde main'e alın, bitmemiş işi kapalı bir flag arkasında tutun ve biten flag'i temizleyin.

Go CLI aracını GoReleaser ve Homebrew ile çoklu platforma nasıl dağıtırım?

Fri, 12 Jun 2026 00:00:00 GMT

Tag push'unda tetiklenen tek bir workflow cross-compile edip Release'i yayımlasın, brews: bloğu tap formülünü güncellesin; tap için ayrı bir PAT şart.

Hassas finansal veriyi şifrelerken anahtarı .env'de tutmak neden riskli — KMS/Vault ne sağlar?

Fri, 12 Jun 2026 00:00:00 GMT

Anahtarı .env'den çıkarıp KMS ya da Vault'ta tutun ve envelope encryption kullanın; kimlik ve kart verisinde mümkünse tokenization tercih edin.

Self-hosted CI/CD runner'larını nasıl izole eder, her çalışmadan sonra temizlenen (ephemeral) ortamı nasıl kurarım?

Fri, 12 Jun 2026 00:00:00 GMT

Runner'ı kaydol-çalış-yok ol modeline geçirip job'ları unprivileged çalıştırın; Docker soketini vermeyin ve fork PR'larını bu runner'da hiç koşturmayın.

Terraform state'i S3 + DynamoDB locking ile nasıl güvenli yönetirim?

Fri, 12 Jun 2026 00:00:00 GMT

Versiyonlu, şifreli bir S3 backend'e geçip DynamoDB lock tablosu ekleyin (deprecated ama çalışır), state'i ortam başına ayırın, apply'ı CI'dan koşturun.

WAL arşivleme ve PITR ile felaketten saniyeler öncesine nasıl dönerim?

Fri, 12 Jun 2026 00:00:00 GMT

Periyodik base backup alıp WAL'ı sürekli S3'e arşivleyin, recovery_target_time ile hatalı ifadenin saniyeler öncesine dönün ve restore'u prova edin.

Canlı tabloda dual-write ile sıfır kayıplı şema geçişini nasıl koordine ederim?

Thu, 11 Jun 2026 00:00:00 GMT

20M satırda bloklayan `ALTER TABLE` yerine expand/contract yürütün: kolonları nullable ekleyin, dual-write edin, throttled batch'lerle backfill edin.

Zaman serisi verisi için TimescaleDB mi, InfluxDB mu?

Thu, 11 Jun 2026 00:00:00 GMT

Günde 100M satır düz bir tabloda patlar: hypertable ile zamana göre parçalayın, ortalamaları continuous aggregate'e alın, eski chunk'ları sıkıştırın.

Redis'te canlı leaderboard için neden Sorted Set kullanmalıyım?

Wed, 10 Jun 2026 00:00:00 GMT

Skorları String'de tutup uygulamada sıralamak yerine Sorted Set kullanın: `ZADD` O(log N) günceller, `ZREVRANGE 0 99` ilk 100'ü zaten sıralı döner.

CQRS'i ne zaman uygulamalı ve okuma/yazma modellerini nasıl senkronlamalıyım?

Tue, 09 Jun 2026 00:00:00 GMT

Raporlamayı bir read-replica'ya taşıyın, tam CQRS'e ancak sorgu şekilleri tek şemaya sığmadığında geçin ve okuma modelini outbox event'leriyle besleyin.

Bakiye güncellemede race condition: Pessimistic Lock mı, Redlock mı?

Mon, 08 Jun 2026 00:00:00 GMT

Parayı DB'nin garantisinde tutun: atomik koşullu `UPDATE ... WHERE balance >= 40` ya da `SELECT ... FOR UPDATE` kullanın, Redlock'u DB dışına bırakın.

Esnek ürün nitelikleri için NoSQL mu, PostgreSQL mi seçmeliyim?

Mon, 08 Jun 2026 00:00:00 GMT

İlişkisel çekirdeği (ürün, fiyat, sipariş) PostgreSQL'de tutup değişken nitelikleri GIN index'li tek bir `JSONB` kolonuna koyun; raporlama bölmeye karşı.

Kuyrukta poison pill (zehirli mesaj) ve Dead Letter Queue'yu nasıl yönetirim?

Sun, 07 Jun 2026 00:00:00 GMT

İşe `tries` ve `backoff` verin: sınır dolunca Laravel işi `failed_jobs`'a taşır, `JobFailed` listener'ı alert eder, düzelen işi `queue:retry` geri oynatır.

Health check tasarımı: Liveness ve Readiness ayrımını nasıl yaparım?

Sat, 06 Jun 2026 00:00:00 GMT

Liveness'ı bağımlılıksız tutun, bağımlılıkları readiness'ta cache'li yoklayın: liveness fail pod'u restart eder, readiness fail yalnız trafiği keser.

PostgreSQL tablo partitioning'e sıfır kesinti ile nasıl geçerim?

Sat, 06 Jun 2026 00:00:00 GMT

`created_at` üzerinde aylık RANGE declarative partitioning kurun, geçmişi batch'lerle backfill edip isimleri tek transaction'da takaslayın.

Veritabanı deadlock'larını önlemek için hangi kurallara dikkat etmeliyim?

Fri, 05 Jun 2026 00:00:00 GMT

Kilitleri tek bir global sırada, artan PK gibi, alın; transaction'ı kısa ve dar tutun, hedefli `FOR UPDATE` kullanın, kalanı backoff ile retry edin.

Go HTTP sunucusunda panic'i recovery middleware ile nasıl yönetirim?

Thu, 04 Jun 2026 00:00:00 GMT

Zincirin en dışına `defer recover()` koyun, stack'i request id ile loglayıp generic 500 dönün, metrik basın, her goroutine'e kendi recover'ını verin.

Felaket kurtarma: RTO ve RPO'ya göre aktif-pasif senaryoyu nasıl kurgularım?

Wed, 03 Jun 2026 00:00:00 GMT

RPO 5 dakika sürekli cross-region replikasyon ve PITR, RTO 30 dakika ise IaC ile hazır bekleyen sıcak yedek ve Route 53 failover demek; düzenli prova edin.

Log storm ve disk dolma krizini nasıl önlerim?

Tue, 02 Jun 2026 00:00:00 GMT

Tekrarlı logu uygulamada sayaçla tek satıra indirin, retry'a backoff koyun, logrotate'e boyut ve sayı sınırı verin, `/var/log`'u kök diskten ayırın.

Dağıtık brute force ve DDoS'a karşı akıllı rate limiting'i nasıl kurarım?

Mon, 01 Jun 2026 00:00:00 GMT

IP limiti dönen proxy'lere yenilir: Redis sliding-window'u hesap + IP + ASN'de anahtarlayın, hesap kilidi ekleyin, volumetrik seli edge'e bırakın.

Graceful degradation: kritik olmayan servisleri yük altında nasıl izole ederim?

Sun, 31 May 2026 00:00:00 GMT

Kritik akışı (gez, sepet, ödeme) lüks bileşenlerden ayırın, lüksleri kısa timeout'lu feature flag arkasına koyun, kill-switch'i kriz gelmeden prova edin.

Dağıtık sistemde Saga Pattern ile eventual consistency'yi nasıl tasarlarım?

Sat, 30 May 2026 00:00:00 GMT

Tek atomik işlemi telafi aksiyonlu yerel işlemlere bölün: adımları orchestrator kuyruktan sürsün, her adım idempotent olsun, olaylar outbox'tan çıksın.

PostgreSQL split-brain'i quorum ve mutabakat ile nasıl önlerim?

Fri, 29 May 2026 00:00:00 GMT

Failover'ı elle yazmayın: Patroni + etcd ile terfiyi quorum'a bağlayın, çoğunluktan kopan eski primary fencing ile kendini replica'ya düşürsün.

Üçüncü parti API bağımlılığında Circuit Breaker'ı nasıl kurarım?

Thu, 28 May 2026 00:00:00 GMT

Breaker tek başına yetmez: `connect_timeout` ve `timeout`'u 800ms-2s'ye çekin, bağımlılığı bulkhead ile izole edin, cache'li bir fallback tanımlayın.

CDN'de asset sürümleme: hash'leme ve cache stratejisini nasıl kurarım?

Wed, 27 May 2026 00:00:00 GMT

Query-string busting'i bırakın: asset'i content-hash'li adla `immutable` cache'leyin, HTML'i kısa ömürlü tutun, canlıya geçmeden önce yükleyin.

Elasticsearch'te 'search-as-you-type' performansını edge n-gram ile nasıl optimize ederim?

Tue, 26 May 2026 00:00:00 GMT

Autocomplete'te wildcard kullanmayın; önekleri edge_ngram ile yazma anında üretip arama tarafında standart analyzer bırakın, sorgu term lookup'a insin.

2-5 GB dosyaları PHP belleğini şişirmeden stream ile nasıl indirtirim?

Mon, 25 May 2026 00:00:00 GMT

2-5 GB dosyayı presigned URL ya da X-Accel-Redirect ile PHP'nin dışından servis edin; zorundaysanız readStream ile chunk'layıp buffering'i kapatın.

HTTP/2 ve HTTP/3 (QUIC) API performansını nasıl etkiler?

Sun, 24 May 2026 00:00:00 GMT

HTTP/2'yi hemen açın; çoklama ekran başına 4-5 isteği tek bağlantıya indirir, mobil kitle ağırlıktaysa HTTP/3 ekleyin ve domain sharding'i kaldırın.

PgBouncer'da Session/Transaction/Statement modlarından hangisini seçmeliyim?

Sat, 23 May 2026 00:00:00 GMT

Web filosunda Transaction modunu seçin; bedeli protokol seviyesi prepared statement'lardır, onları kapatın ya da PgBouncer 1.21+ desteğini açın.

Yeni bir projeye mikroservislerle mi başlamalıyım?

Fri, 22 May 2026 00:00:00 GMT

Sıfırdan başlayan çoğu üründe modüler monolitle başlayıp sınırları kodda zorlayın; bir modülü ancak ayrı ölçeklenmesi gerektiğinde servise terfi ettirin.

Autoscaling scale-in sırasında SIGTERM ile graceful shutdown'ı nasıl sağlarım?

Thu, 21 May 2026 00:00:00 GMT

SIGTERM'de önce load balancer'dan çıkıp yeni isteği kesin, açık işleri server.Shutdown(ctx) deadline'ında bitirin ve grace süresini drain'e hizalayın.

PostgreSQL'de composite index kolon sırasını nasıl seçerim?

Wed, 20 May 2026 00:00:00 GMT

Tek bir (user_id, status, created_at DESC) composite index kurun: eşitlik kolonları başa, sıralama kolonu sona; kapsanan tekli indeksleri silin.

Redis cache stampede'i (thundering herd) nasıl önlerim — mutex lock mı, XFetch mi?

Tue, 19 May 2026 00:00:00 GMT

Çoğu durumda single-flight lock ve TTL jitter yeter; XFetch'i recompute gerçekten pahalıyken açın ve her iki hâlde stale-while-revalidate ekleyin.

Go'da GC baskısını sync.Pool ve escape analizi ile nasıl azaltırım?

Sun, 17 May 2026 00:00:00 GMT

Duraklamaların ardındaki düşman tahsis hızıdır: pprof ile en çok tahsis edeni öldürün, hot path'i sync.Pool ile havuzlayın, GOGC ayarını en sona bırakın.

Laravel Octane (FrankenPHP) altında bellek sızıntısını nasıl debug ederim?

Sat, 16 May 2026 00:00:00 GMT

Önce memory_get_usage eğrisini çıkarın, service provider'ları bisect edip suçluyu daraltın, stateful singleton'ları Octane hook'larında sıfırlayın.

Multi-tenant SaaS'ta veritabanı izolasyonu: ayrı DB mi, şema mı, tenant_id mi?

Fri, 15 May 2026 00:00:00 GMT

10.000 tenant'ta database-per-tenant operasyonel olarak ölçeklenmez; her tabloda tenant_id tutup izolasyonu Postgres Row-Level Security'ye gömün.

Ödeme webhook'u aynı bildirimi tekrar gönderiyor; idempotency'i nasıl kurarım?

Thu, 14 May 2026 00:00:00 GMT

HMAC'i ham gövdede constant-time doğrulayın, hızlı 200 dönüp işi kuyruğa alın ve tekilliği event_id üzerindeki UNIQUE constraint'e yaptırın.

PHP monolitten ödeme modülünü Strangler Fig ile nasıl koparırım?

Tue, 12 May 2026 00:00:00 GMT

Ödemeyi gateway'de 5/20/100 ağırlıkla kaydırıp önce shadow'da doğrulayın; asıl iş tabloları ayırmak, arkasında anti-corruption layer ve outbox durur.

Cloudflare Workers + KV ile edge cache kurarsam invalidation'ı nasıl yaparım?

Mon, 11 May 2026 00:00:00 GMT

Fiyat değiştiği an aynı transaction ya da outbox içinde KV'ye write-through yapın veya key'i silin; kısa TTL ve versiyonlu key yalnızca emniyet ağıdır.

Mikroservislerde dağıtık izlemeyi (OpenTelemetry) nasıl kurarım?

Sat, 09 May 2026 00:00:00 GMT

W3C Trace Context'te standartlaşıp propagation'ı OTel SDK'ya bırakın ve traceparent'ı kuyruk mesajının header'ına koyun; zincir orada kopuyor.

WireGuard ile Docker ağları çakışıyor; routing'i nasıl stabilize ederim?

Fri, 08 May 2026 00:00:00 GMT

Çakışma runtime hatası değil adresleme planı sorunudur: Docker havuzunu daemon.json'da pinleyin, AllowedIPs'i DB subnet'ine kısın, rotaları kalıcı yapın.

LLM sağlayıcısını (Ollama → Bedrock/OpenAI) nasıl soyutlamalıyım?

Wed, 06 May 2026 00:00:00 GMT

Tek bir dar arayüz (complete(prompt, opts)) ve config ile seçilen üç implementasyon kurun; context penceresi, gecikme ve maliyeti config olarak taşıyın.

Yerel diskteki dosyaları S3'e taşırken EFS ara çözüm olur mu?

Tue, 05 May 2026 00:00:00 GMT

EFS'i ara durak yapmayın; Flysystem'in s3 diskine geçip okuma ve yazmayı Storage::disk() üzerinden yapın ve dual-read ile kesintisiz taşıyın.

Laravel ve Go servisleri arasında mesaj şeması için Protobuf mu, JSON Schema mı?

Sun, 03 May 2026 00:00:00 GMT

Yoğun Laravel-Go trafiğinde Protobuf ve bir schema registry seçin; JSON Schema'yı hafif trafiğe bırakın ve gevşek array'i sınırda tipli DTO'ya çevirin.

Logları OpenSearch'e gönderirken Fluent Bit ile arasına Kafka/Redis buffer koymalı mıyım?

Sat, 02 May 2026 00:00:00 GMT

Önce Fluent Bit'in filesystem buffer'ını açın; 40k/s kalıcıysa Kafka'ya geçin, Redis listesini yalnızca kaybını göze aldığınız loglarda kullanın.