# Dil & çalışma zamanı

> Bir sürüm, derleyici ya da çalışma zamanı ayarı neyi gerçekten değiştirir?

- Durum: Sürüyor
- Kayıt sayısı: 3
- Kaynak: https://www.muhammetsafak.com.tr/research/program/dil-runtime/
- Dil: tr-TR
- Yazar: Muhammet Şafak

---
Sürüm yükseltmelerinin, derleyici ve çalışma zamanı ayarlarının aynı iş üzerindeki farkı: JIT, opcache, GC ve bellek davranışı.

## Bulgu defteri

### Laravel'in preload eğrisi: 123 dosya, 1.912 dosyadan sekiz kat fazla kazandırıyor

- Soru: Laravel için elle seçilmiş bir preload nereye kadar iner, ve her dilim ne kadar açılış bedeline mal olur?
- Bulgu: Eğri hacimle orantılı değil. İlk 1.592 dosya (Laravel çekirdeği) 30 ms kazandırıyor ve açılışa 1,2 saniye ekliyor. Sonraki 1.094 Symfony dosyası 9,5 ms kazandırıyor, bedava. Ondan sonraki **123 dosya** (psr, carbon) 15,7 ms kazandırıyor — kendinden önceki 1.094 dosyadan fazla. Ve son 1.912 dosya yalnız 1,8 ms kazandırıp açılışa 1,2 saniye daha yazıyor. Yani önceki kaydın tavan olarak ölçtüğü "hepsini derle", eğrinin başlangıç noktası dışındaki en kötü fiyat/performans bölgesi: 2.809 dosyada durmak 12,77 ms ve 1.514 ms açılış verirken, 4.721 dosya 10,96 ms için 2.691 ms istiyor.
- https://www.muhammetsafak.com.tr/research/laravel-preload-egrisi/
- Markdown: https://www.muhammetsafak.com.tr/research/laravel-preload-egrisi.md

### opcache preload deploy faturasını on dört kata kadar siliyor — ama yedi framework'ün beşi onu size vermiyor

- Soru: `opcache.preload` açıkken yedi PHP framework'ünün deploy sonrası ilk isteği ne kadar sürüyor, bu kazanç neye mal oluyor, ve kimler ona erişebiliyor?
- Bulgu: Preload, soğuk ilk isteği 3,5 ile 14,2 kat arasında kısaltıyor: Symfony 35,58 ms'den 2,50 ms'ye, yani Phalcon'un çıplak seviyesine iniyor. Ama yedi adayın yalnız ikisi (Symfony, CodeIgniter) resmî bir preload dosyası yayınlıyor; kalan beşinde kazanç masada duruyor ve kullanıcının kendi yazmasını bekliyor. Yazmak da göründüğü kadar kolay değil: classmap'ten körlemesine üretilen preload Symfony'yi hiç ayağa kaldırmıyor, CodeIgniter'da ise elle seçilmiş resmî dosyadan (3,13 ms) daha kötü sonuç veriyor (5,29 ms). Ve bedel kaybolmuyor: Laravel'in classmap preload'ı ziyaretçiden aldığı 62 ms'yi php-fpm'in ayağa kalkışına 2.340 ms olarak yazıyor.
- https://www.muhammetsafak.com.tr/research/opcache-preload-deploy-faturasi/
- Markdown: https://www.muhammetsafak.com.tr/research/opcache-preload-deploy-faturasi.md

### PHP ekosistemi yeni sürümü beklemiyor — ama desteklediğini de söylemiyor

- Soru: Bir PHP sürümü çıktıktan sonra en çok kurulan 500 Composer paketi onu desteklediğini ne zaman beyan ediyor, ve o beyan ne kadar bilgi taşıyor?
- Bulgu: Kurulumların %43,5'i üst sınırı hiç yazmayan bir kısıtla geliyor — `symfony/console` bugün `>=8.4.1` diyor, yani PHP 12'yi de desteklediğini iddia ediyor. Üst sınır yazan 280 paketin 247'si taahhüdünü sürüm daha doğmadan vermiş: `guzzlehttp/guzzle` 8.4'ü Ekim 2020'de, dört yıl önceden kapsamış. Geriye gerçekten bekleyen 33 paket kalıyor, medyanları 325 gün. Ham sayılar sürümden sürüme düşüp 'ekosistem hızlanıyor' diye okunuyor; eşit gözlem penceresinde bakınca trend tersine dönüyor (238 → 215 → 325 gün).
- https://www.muhammetsafak.com.tr/research/php-surum-destegi-beyani/
- Markdown: https://www.muhammetsafak.com.tr/research/php-surum-destegi-beyani.md