# Docker sanallaştırma: kurulum ve temel kullanım > Docker'ın container mimarisini, temel komutlarını ve volume/network kavramlarını uygulamalı olarak anlatan bir başlangıç rehberi. - Yayın: 2022-02-22 - Güncelleme: 2026-09-07 - Kategori: Araçlar & Teknolojiler - Etiketler: Docker - Okuma süresi: 4 dk okuma - Kaynak: https://www.muhammetsafak.com.tr/blog/docker-sanallastirma-teknolojisi-kurulum-kullanim/ - Dil: tr-TR - Yazar: Muhammet Şafak --- Docker'a ilk baktığımda kafamı karıştıran şey, sanallaştırma kelimesinin VM ile özdeşleşmiş olmasıydı. VMware ya da VirtualBox bağlamında sanallaştırma dendiğinde tam bir işletim sistemi imajı, ayrı bir çekirdek ve bunları ayakta tutan bir hypervisor akla geliyor. Docker farklı bir noktada duruyor: container mimarisini kullanıyor ve host işletim sisteminin çekirdeğini paylaşıyor. Bu paylaşım modeli, container'ları VM'lere kıyasla çok daha hafif ve hızlı başlatılabilir yapıyor. Her container kendi bağımlılıklarını, kütüphanelerini ve çalışma ortamını kendi içinde taşır. Docker ise host çekirdeği ile container arasındaki iletişimi düzenleyen katman olarak işlev görür. Bu mimari fark, geliştirme ortamlarından production deployment'larına kadar bugün yaygın kullandığımız pek çok pratikle doğrudan ilgili. ![Sanallaştırma mimarileri: hipervizör ve konteyner karşılaştırması](/images/30019-virtualization-architectures.png) ## Windows'ta Docker Kurulumu Kuruluma geçmeden önce birkaç ön koşul var. Windows 11 Home üzerinde kurulum yapıyorum; diğer sürümlerde adımlar benzer. BIOS ayarlarından donanım sanallaştırmayı açmanız gerekiyor. Anakart modeline göre ayar adı değişebilir, ama genellikle **Hardware Assisted Virtualization** ve **Data Execution Protection** aranacak iki seçenek. Hazır sistem aldıysanız genellikle açık geliyor. Ardından Windows'un WSL2 desteğini etkinleştirin. **Denetim Masası > Programlar > Windows Özelliklerini Aç veya Kapat** üzerinden **Linux için Windows Alt Sistemi** ve **Sanal Makine Platformu** seçeneklerini işaretleyin, bilgisayarı yeniden başlatın. Yeniden başlatma sonrasında Windows Update'i çalıştırın; WSL2 çekirdeği güncelleme olarak geliyor. WSL durumunu doğrulamak için: ```bash wsl --status ``` Hata alırsanız Microsoft'un [manual kurulum dökümanı](https://docs.microsoft.com/en-us/windows/wsl/install-manual) adım adım anlatıyor. Ortam hazırsa [docker.com/get-started](https://www.docker.com/get-started) adresinden Docker Desktop'ı indirin ve yükleyin. Kurulum sırasında ek bir yapılandırma yapmanıza gerek yok; varsayılan seçenekler çalışır. Kurulum sonunda oturumu kapatıp açmanızı isteyecek, ardından Docker otomatik başlayacak. Kurulumu doğrulamak için terminalde: ```bash docker version ``` İstemci ve sunucu bilgilerini görüyorsanız Docker çalışıyor demektir. Docker Hub hesabı oluşturmanızı da öneririm; resmi image'lara erişmek ve kendi image'larınızı yayımlamak için gerekiyor: [hub.docker.com](https://hub.docker.com/). ## Temel Kavramlar Komutlara geçmeden önce üç terimi netleştirmek işleri kolaylaştırıyor. **Image**, bir veya daha fazla bileşeni içinde barındıran paket yapısıdır. İşletim sistemi, kütüphane, uygulama — hepsi image içinde tanımlı. Docker Hub üzerinde yayımlanır ve dağıtılır. Kaynak koda benzetebilirsiniz. **Container**, bir image'dan türetilmiş ve izole biçimde çalışan örnektir. Image kaynak kod, container o kodun çalışan hali. Aynı image'dan istediğiniz kadar container başlatabilirsiniz. **Docker Registry**, image'ları saklayan ve dağıtan yazılım ya da servistir. Docker Hub en bilinen public registry; kendi private registry'nizi de kurabilirsiniz. ## Temel Komutlar ### Image İşlemleri Docker Hub üzerinde image aramak için: ```bash docker search php ``` Yalnızca resmi image'ları listelemek için: ```bash docker search --filter is-official=true php ``` Bir image çekmek: ```bash docker pull php ``` Belirli bir sürümü indirmek için etiket (tag) kullanılır: ```bash docker pull php:7.4-cli ``` Yüklü image'ları listelemek: ```bash docker images ``` Belirli bir image'ı filtrelemek: ```bash docker images java:8 ``` Image silmek: ```bash docker rmi php ``` ### Container İşlemleri Container oluşturmanın en yaygın yolu `run` komutudur. Tek seferde image çekme, container oluşturma ve başlatmayı birleştirir: ```bash docker run --name dbserver mysql ``` `mysql` image daha önce çekilmemişse önce çeker, ardından `dbserver` adında bir container oluşturup başlatır. Arka planda çalıştırmak (detach mode) için `-d` bayrağı: ```bash docker run -d mysql ``` Container'ın interaktif terminaline bağlanmak için `-it`: ```bash docker run -it --name dockerbash ubuntu ``` ![Docker konteynerinin etkileşimli (-it) modda çalıştırılması](/images/eccfa-docker-run-it.jpg) İşi bitince kendini silmesini istediğiniz tek seferlik container'lar için `--rm`: ```bash docker run --rm php php -v ``` Çalışan container'ları listelemek: ```bash docker ps ``` Tüm container'ları (durmuşlar dahil) listelemek: ```bash docker ps -a ``` Container durdurmak: ```bash docker stop dbserver ``` Container silmek: ```bash docker rm dbserver ``` Container yeniden adlandırmak: ```bash docker container rename dbserver mysqlserver ``` Container loglarını görmek: ```bash docker container logs dbserver ``` Container detaylarını incelemek: ```bash docker container inspect dbserver ``` Container'ın dosya sistemini tar olarak dışa aktarmak: ```bash docker container export -o /backup/db.tar dbserver ``` Port yönlendirmesi (port mapping) için `-p` bayrağı — dış port:iç port sırasıyla: ```bash docker container create -p 3333:3306 mysql ``` Ortam değişkeni geçmek için `-e`: ```bash docker run -e MYSQL_ROOT_PASSWORD=123456 mysql ``` Arka planda çalışan bir container'a terminalden bağlanmak: ```bash docker attach dbserver ``` ## Volume Mapping Container'ı sildiğinizde içinde yaptığınız değişiklikler varsayılan olarak kaybolur; yerine oluşturduğunuz container, image'dan her seferinde temiz başlar. Veriyi kalıcı tutmak için host üzerindeki bir dizin ile container içindeki bir dizini eşleştirirsiniz. `-v` bayrağı ile `dışDizin:içDizin` biçiminde belirtilir: ```bash docker run -v /opt/datadir:/var/lib/mysql mysql ``` Terim konusunda bir düzeltme borçluyum: burada yaptığım şey Docker'ın sözlüğünde **volume** değil, **bind mount**. [Dokümanın tanımıyla](https://docs.docker.com/engine/storage/bind-mounts/) bind mount'ta "host makinedeki bir dosya ya da dizin host'tan container'a mount edilir"; volume'da ise Docker host üzerinde kendi depolama dizini içinde yeni bir dizin oluşturur ve onu kendisi yönetir. İkisi farklı mekanizma — aşağıdaki örnek bir bind mount. Bu örnekte MySQL'in veri dizini host üzerindeki `/opt/datadir`'a bağlanıyor. Container yeniden başladığında veri orada duruyor, kaybolmuyor. Geliştirme ortamında proje klasörünüzü container'a bağlamak da aynı mekanizma üzerinden işliyor. ## Network Türleri Docker'da üç varsayılan network türü var: **Bridge**: Her container'ın ayrı bir yerel IP adresi (genellikle `172.17.0.*`) aldığı varsayılan network türü. [Doküman şöyle diyor](https://docs.docker.com/engine/network/drivers/bridge/): Docker başladığında varsayılan bir bridge ağı otomatik oluşturulur ve aksi belirtilmedikçe yeni container'lar ona bağlanır. Container'lar arasında izolasyon sağlar, yine de birbirleriyle iletişim kurabilirler. Aynı doküman bir uyarı da düşüyor: varsayılan `bridge` ağı Docker'ın eski bir ayrıntısı sayılıyor ve production'da kullanılması önerilmiyor — orada kendi kullanıcı-tanımlı ağınızı oluşturun. ```bash docker run --network=bridge mysql ``` **None**: Tamamen izole, dışarıyla hiçbir network bağlantısı olmayan container'lar için. ```bash docker run --network=none mysql ``` **Host**: Container'ın host'un network yığınını doğrudan kullandığı mod. Port yönlendirmesine gerek kalmaz ama izolasyon da ortadan kalkar. ```bash docker run --network=host mysql ``` ### Özel Network Oluşturma Aynı network üzerinde container'ların birbirine ismiyle erişmesini istiyorsanız kullanıcı tanımlı network oluşturun: ```bash docker network create --driver bridge --subnet 182.18.0.1/24 --gateway 182.18.0.1 wordpress-network ``` Network'leri listelemek: ```bash docker network ls ``` Network silmek: ```bash docker network rm wordpress-network ``` Network detaylarını görmek: ```bash docker inspect wordpress-network ``` Belirli bir network üzerinde container başlatmak: ```bash docker run --net wordpress-network mysql ``` --- Docker'ın gerçek gücü burada anlattığım tekil komutların ötesinde — birden fazla container'ı birlikte yönetmek için Docker Compose, production ortamları için Kubernetes gibi araçlar var. Ama bu temel komutları kavramadan o adımlara geçmek zorlaşıyor. Geliştirme ortamında Docker kullanmaya başlamanın en iyi yolu genellikle mevcut bir projeye `docker-compose.yml` ekleyip servisleri birer container olarak tanımlamak; bu deneyim Docker'ın nasıl çalıştığını kısa sürede netleştiriyor. --- ### Kaynaklar - [Docker Docs: Bind mounts](https://docs.docker.com/engine/storage/bind-mounts/) - [Docker Docs: Bridge network driver](https://docs.docker.com/engine/network/drivers/bridge/)